Tân Cương có tên gọi 'vùng đất của mỹ nhân và sắc màu' từ đâu?

'Vùng đất của mỹ nhân và sắc màu' là cách gọi ghép từ hai câu chuyện tách biệt: truyền thuyết Hương Phi, ái phi người Duy Ngô Nhĩ thời vua Càn Long, và cảnh sắc rực rỡ của Ngũ Sắc Than, hồ Kanas ở Bắc Tân Cương. Không có tài liệu nào xác nhận đây là tên gọi chính thức từ một nguồn duy nhất, và phần truyền thuyết luôn được tách bạch với phần đã kiểm chứng.

Vì sao Tân Cương được gọi là "vùng đất của mỹ nhân và sắc màu"?

'Vùng đất của mỹ nhân và sắc màu' không xuất hiện trong bất kỳ văn bản hành chính hay sử liệu chính thống nào của Trung Quốc, mà hình thành dần qua sách du lịch và mạng xã hội trong khoảng vài thập niên gần đây. Phần "mỹ nhân" bắt nguồn từ hai nhân vật: Hương Phi, ái phi thời nhà Thanh, và người đẹp Lâu Lan, xác ướp cổ được trưng bày tại Bảo tàng Tân Cương ở Ürümqi. Phần "sắc màu" gắn với những địa danh có cảnh quan nhiều màu sắc tự nhiên, tiêu biểu nhất là Ngũ Sắc Than và hồ Kanas, đều thuộc khu vực Bắc Tân Cương. Ghép lại, cụm từ này trở thành một cách mô tả ngắn gọn, dễ nhớ, thường được các trang du lịch dùng để giới thiệu tổng quan vùng đất Tân Cương cho người mới tìm hiểu.

Hương Phi là ai mà gắn liền với hình ảnh "mỹ nhân" Tân Cương?

Hương Phi là tên dân gian thường dùng để gọi Dung Phi, một phi tần người Duy Ngô Nhĩ quê ở vùng Kashgar, được đưa vào hoàng cung dưới thời vua Càn Long khoảng năm 1760 và qua đời năm 1788. Sử sách nhà Thanh có ghi nhận sự tồn tại của bà, nhưng phần khiến bà nổi tiếng nhất lại là truyền thuyết dân gian: tương truyền cơ thể bà tỏa ra một mùi hương tự nhiên đặc biệt, không cần dùng nước hoa, khiến vua Càn Long say mê. Chi tiết "hương thơm tự nhiên" này không có ghi chép y sử hay khoa học nào xác nhận, mà chủ yếu lưu truyền qua các câu chuyện dân gian rồi sau này được đưa vào phim ảnh, tiểu thuyết Trung Quốc. Đây cũng là lý do nhiều du khách khi đến Tân Cương thường tò mò hỏi hướng dẫn viên xem câu chuyện này có thật hay không.

[Ảnh: Chân dung minh họa Hương Phi theo tranh cổ thời nhà Thanh]

Mộ Hương Phi ở Kashgar có phải nơi bà thực sự an nghỉ?

Không, phần mộ được gọi là "mộ Hương Phi" tại Kashgar trên thực tế là lăng mộ Apak Khoja, nơi an táng một dòng họ tôn giáo có ảnh hưởng lớn tại Tân Cương, chứ không phải nơi chôn cất thật sự của bà. Theo các ghi chép lịch sử, sau khi qua đời năm 1788, Hương Phi được an táng tại khu lăng mộ Thanh Đông Lăng ở tỉnh Hà Bắc, cách xa Kashgar đến hàng nghìn ki lô mét. Tên gọi "mộ Hương Phi" xuất hiện sau này do dòng họ bà có quan hệ huyết thống với gia tộc được thờ tại lăng Apak Khoja, nhưng bản thân bà không an nghỉ tại đây. Cần lưu ý thêm, Kashgar thuộc khu vực Nam Tân Cương, không nằm trong hành trình tour Bắc Tân Cương thường được tổ chức từ Hà Nội, nên đây là điểm đến riêng biệt nếu khách muốn tìm hiểu sâu về câu chuyện Hương Phi.

[Ảnh: Lăng mộ Apak Khoja tại Kashgar, nơi được biết đến với tên gọi dân gian là "mộ Hương Phi"]

Người đẹp Lâu Lan trưng bày ở Ürümqi có phải "tổ tiên" của mỹ nhân Tân Cương ngày nay?

Không hoàn toàn chính xác. Người đẹp Lâu Lan là tên gọi phổ biến của một xác ướp nữ giới được khai quật tại khu vực sa mạc Tân Cương, có niên đại hơn 3.800 năm, hiện được trưng bày tại Bảo tàng Tân Cương ở Ürümqi. Tên "Lâu Lan" thực chất mang tính đặt sau, vì vương quốc Lâu Lan trong lịch sử xuất hiện muộn hơn nhiều so với niên đại của xác ướp này, nên cách gọi này chủ yếu do giới nghiên cứu và truyền thông đặt cho dễ nhận diện chứ không phản ánh chính xác nguồn gốc. Đáng chú ý hơn, một nghiên cứu di truyền học công bố năm 2021 cho thấy nhóm cư dân cổ này không có quan hệ huyết thống trực tiếp với người Duy Ngô Nhĩ hiện đại, nên việc gọi bà là "tổ tiên" của mỹ nhân Tân Cương ngày nay là cách diễn đạt mang tính hình tượng, không phải một kết luận khoa học đã được xác lập. Với những khách yêu thích khảo cổ học, đây vẫn là một trong những hiện vật đáng xem nhất khi ghé Ürümqi, điểm dừng chân mở đầu hầu hết hành trình Bắc Tân Cương.

[Ảnh: Xác ướp người đẹp Lâu Lan trưng bày tại Bảo tàng Tân Cương, Ürümqi]

Vì sao phụ nữ Tân Cương hiện đại thường được nhắc đến như biểu tượng nhan sắc?

Hình ảnh "con gái Tân Cương xinh đẹp" chủ yếu đến từ sự nổi tiếng của một số diễn viên, người mẫu gốc Tân Cương trên truyền thông Trung Quốc những năm gần đây, như Địch Lệ Nhiệt Ba (Dilraba Dilmurat), Cổ Lực Na Trát (Gulnazar) hay Đồng Lệ Á (Tong Liya), những gương mặt xuất hiện dày đặc trên phim ảnh và mạng xã hội. Từ đó, cụm từ "con gái Tân Cương xinh đẹp" dần trở thành một câu nói cửa miệng phổ biến trong văn hóa đại chúng Trung Quốc, rồi lan sang cả khách du lịch nước ngoài. Đây là một hiện tượng văn hóa đại chúng đáng ghi nhận, nhưng cần hiểu là góc nhìn mang tính truyền thông và cảm nhận cá nhân, không phải một tiêu chuẩn hay kết luận khách quan về một cộng đồng dân cư đa dạng gồm nhiều dân tộc như Duy Ngô Nhĩ, Kazakh, Hồi, Hán cùng sinh sống tại Tân Cương. Khi trò chuyện với các đoàn khách Hà Nội, nhiều hướng dẫn viên của China Trip cũng chủ động chia sẻ góc nhìn cân bằng hơn để khách hiểu đúng bối cảnh văn hóa trước khi tự mình trải nghiệm và cảm nhận vùng đất qua chuyến đi thực tế.

Ngũ Sắc Than ở Bắc Tân Cương có gì mà gắn với chữ "sắc màu"?

Ngũ Sắc Than là một khu địa hình đất màu đặc biệt tại huyện Bố Nhĩ Tân (Burqin), thuộc Bắc Tân Cương, được xếp hạng khu du lịch cấp 4A. Địa danh này có tên gọi như vậy vì các lớp đất đá ở đây mang nhiều màu sắc khác nhau, từ đỏ, cam, vàng đến xám, tím, hình thành qua quá trình phong hóa và lắng đọng khoáng chất trong thời gian dài. Vào lúc hoàng hôn, ánh nắng chiếu xiên khiến các mảng màu càng trở nên rõ rệt, đây cũng là thời điểm được nhiều nhiếp ảnh gia và khách du lịch chọn để ghi hình. Theo kinh nghiệm tổ chức các đoàn khách Hà Nội của China Trip, đây thường là điểm được khách háo hức chụp ảnh nhiều nhất trong toàn bộ hành trình Bắc Tân Cương, một phần vì màu sắc thực tế sống động hơn nhiều so với hình dung ban đầu qua ảnh trên mạng.

[Ảnh: Ngũ Sắc Than rực rỡ sắc màu vào lúc hoàng hôn tại Bố Nhĩ Tân, Bắc Tân Cương]

Ngoài Ngũ Sắc Than, hồ Kanas có thực sự đổi màu theo mùa?

Có, hồ Kanas nằm ở phía bắc Bắc Tân Cương được nhiều du khách và tài liệu du lịch mô tả là "hồ đổi màu" vì mặt nước chuyển sắc xanh ngọc, xanh lam hoặc xanh xám tùy thời điểm trong ngày và theo mùa. Hiện tượng này chủ yếu do góc chiếu ánh sáng mặt trời cùng lượng phù sa, khoáng chất từ băng tan trên dãy Altai đổ vào hồ thay đổi theo mùa, khiến ánh sáng phản chiếu trên mặt nước khác nhau. Mùa hè, khi băng tan nhiều, nước hồ thường có màu xanh ngọc đậm, trong khi vào mùa thu, khi lượng phù sa giảm, mặt hồ có xu hướng trong và xanh lam hơn. Khu vực quanh hồ Kanas cũng là nơi sinh sống của cộng đồng người Tuva, một nhánh dân tộc thiểu số ít được biết đến, sinh hoạt gắn liền với rừng và hồ nước quanh năm.

[Ảnh: Hồ Kanas đổi màu xanh ngọc giữa rừng núi Bắc Tân Cương]

Tên gọi "vùng đất của mỹ nhân và sắc màu" của Tân Cương có nguồn gốc chính thức từ đâu?

Không có nguồn chính thức duy nhất nào được ghi nhận cho cụm từ "vùng đất của mỹ nhân và sắc màu". Đây là cách gọi mang tính mô tả, hình thành từ việc ghép hai nhóm câu chuyện vốn phát triển độc lập: nhóm câu chuyện về mỹ nhân gắn với Hương Phi và người đẹp Lâu Lan, và nhóm câu chuyện về cảnh sắc gắn với Ngũ Sắc Than, hồ Kanas cùng nhiều địa danh khác ở Tân Cương. Các công ty lữ hành, người viết blog du lịch và mạng xã hội có xu hướng kết hợp hai nhóm này lại thành một cụm từ ngắn gọn, dễ truyền miệng, phục vụ mục đích quảng bá điểm đến hơn là một danh xưng có căn cứ lịch sử hay hành chính. Khi tìm hiểu về Tân Cương, khách nên xem đây là một cách gợi mở sự tò mò để khám phá, thay vì một sự thật lịch sử cần ghi nhớ chính xác.

Khách đi tour Bắc Tân Cương có thể tận mắt thấy những địa danh này ở đâu?

Trong một hành trình Bắc Tân Cương tiêu chuẩn, khách thường ghé Bảo tàng Tân Cương tại Ürümqi để xem người đẹp Lâu Lan ngay những ngày đầu, sau đó di chuyển dần về phía bắc để đến Ngũ Sắc Than ở Bố Nhĩ Tân và hồ Kanas, hai địa danh gắn liền với phần "sắc màu" của tên gọi. Những đoàn khách muốn tìm hiểu sâu hơn về hành trình cụ thể, các điểm dừng chân và thời gian di chuyển giữa từng địa danh có thể tham khảo tour Tân Cương đang được China Trip tổ chức định kỳ.

Bạn có thể đọc thêm: Bắc Tân Cương có gì đáng đi? 10 điểm tham quan và trải nghiệm nên ưu tiên để có cái nhìn đầy đủ hơn về toàn bộ các điểm tham quan trong hành trình.

Riêng phần mộ Hương Phi tại Kashgar, do thuộc khu vực Nam Tân Cương, sẽ không nằm trong lịch trình tiêu chuẩn của tour Bắc Tân Cương. Với khách Hà Nội muốn khởi hành thuận tiện và ưu tiên trải nghiệm cảnh sắc thiên nhiên nhiều hơn các di tích ở miền Nam, tour Bắc Tân Cương khởi hành từ Hà Nội của China Trip là lựa chọn phù hợp để tối ưu thời gian di chuyển.

Câu hỏi thường gặp về biệt danh "mỹ nhân và sắc màu" của Tân Cương

Hương Phi có phải là mỹ nhân Tân Cương duy nhất được sử sách ghi lại?

Không. Sử sách nhà Thanh còn ghi nhận một số phi tần khác có gốc gác từ các vùng đất phía tây, nhưng không ai có câu chuyện dân gian được lưu truyền rộng rãi và đưa vào phim ảnh, tiểu thuyết nhiều như Hương Phi. Đây là lý do bà trở thành nhân vật đại diện gần như duy nhất khi nhắc đến "mỹ nhân Tân Cương" trong văn hóa đại chúng ngày nay.

Bảo tàng Tân Cương ở Ürümqi có phải điểm bắt buộc trong tour Bắc Tân Cương không?

Không phải lúc nào cũng cố định, vì lịch trình có thể thay đổi tùy thời điểm khởi hành và số ngày tour. Khách nên hỏi rõ China Trip hoặc đơn vị lữ hành đang tư vấn về việc điểm này có nằm trong hành trình cụ thể hay không trước khi đặt tour, đặc biệt nếu mục tiêu chính của chuyến đi là tìm hiểu về người đẹp Lâu Lan.

Ngoài Ngũ Sắc Than ở Bố Nhĩ Tân, Tân Cương còn nơi nào tên "Ngũ Sắc" khác không?

Có. Tân Cương còn có Ngũ Sắc Loan (Wucai Bay) tại khu vực Cát Mộc Tát Nhĩ (Jimsar) và Ngũ Sắc Thành (Wucai City) tại Phú Vận (Fuyun), đều là những địa hình đất màu tương tự nhưng nằm ở vị trí khác Ngũ Sắc Than. Ba địa danh này không nên bị nhầm lẫn với nhau, và không phải tất cả đều nằm trong hành trình Bắc Tân Cương tiêu chuẩn.

Người Kazakh và người Duy Ngô Nhĩ ở Bắc Tân Cương có phải cùng một dân tộc không?

Không, đây là hai dân tộc thiểu số khác nhau với ngôn ngữ, trang phục và tập quán sinh hoạt riêng biệt. Người Kazakh ở Bắc Tân Cương chủ yếu sinh sống theo lối du mục hoặc bán du mục quanh khu vực Y Lê, Nalati, trong khi người Duy Ngô Nhĩ tập trung đông hơn ở các thành phố như Ürümqi và các khu vực phía nam Tân Cương.

Có nên tin hoàn toàn những câu chuyện truyền thuyết như "hương thơm tự nhiên" của Hương Phi không?

Không nên xem đây là sự thật lịch sử tuyệt đối, vì phần lớn các chi tiết giật gân như "hương thơm tự nhiên" đều thuộc dạng truyền thuyết dân gian, không có ghi chép chính sử xác nhận. Cách tiếp cận hợp lý là thưởng thức những câu chuyện này như một phần văn hóa kể chuyện đặc sắc của Tân Cương, đồng thời phân biệt rõ với những thông tin lịch sử, địa lý đã được kiểm chứng khi lên kế hoạch cho chuyến đi thực tế.

Tham khảo thêm tại Du Lịch Trung Quốc, tour Tân Cương hoặc tour Bắc Tân Cương khởi hành từ Hà Nội để được tư vấn chi tiết.

Cập nhật: Tháng 8/2026